hierbenik2
Foto: Ivo Ketelaar
Nieuwsbericht | Datum: 07-09-2017



ICT-toepassingen bij infrastructuur vereisen meer overheidsregie




ICT is overal. Zowel dienstverlening voor mobiliteit en elektriciteit als de infrastructuur zelf maken steeds meer gebruik van slimme toepassingen. Deze digitalisering kent vele zegeningen maar zorgt ook voor dilemma’s rond publieke waarden zoals toegankelijkheid, privacy, efficiëntie, keuzevrijheid en beheersbaarheid. Uit het signalenrapport ‘Mobiliteit en elektriciteit in het digitale tijdperk’ blijkt dat de overheid nu expliciet de regie moet nemen om nieuwe ICT-toepassingen van infrastructuur te beïnvloeden. Alleen dan kunnen we een nieuw evenwicht tussen publieke waarden bereiken.

De Nederlandse infrastructuur en de daaraan verbonden dienstverlening worden dankzij ICT-toepassingen in hoog tempo ‘slimmer’. Dat vergemakkelijkt ons leven, vergroot onze keuzevrijheid en maakt onze leefomgeving veiliger en duurzamer.

Maar er is ook een keerzijde. Zo kunnen smart mobility en smart grid ertoe leiden dat groepen zoals laag opgeleiden en ouderen worden uitgesloten van dienstverlening als het hen ontbreekt aan de noodzakelijke vaardigheden of draagkracht om nieuwe infrastructuurdiensten te benutten. Ook het uitsluiten van bepaalde buurten of groepen van dienstverlening ligt op de loer, iets wat nu al voorkomt bij bijvoorbeeld verzekeringen. Naast toegankelijkheid, kunnen publieke waarden zoals de voorzieningszekerheid van vitale (energie)voorzieningen en het recht op privacy en zelfbeschikking ook op de tocht komen te staan.

Digitalisering vereist actief handelen van Rijksoverheid
Nu expliciet de regie nemen en handelen met een vooruitziende blik, vanuit een langetermijnvisie is dus de voornaamste opdracht voor de Rijksoverheid. We willen niet dat technologie de samenleving overkomt. Technologie is ook zeker niet neutraal.

De overheid moet daarom actief in gesprek gaan met de samenleving over wat de kernwaarden binnen de verschillende domeinen zijn, en deze vervolgens als uitgangspunt kiezen voor beleid hoe om te gaan met nieuwe ontwikkelingen. Belangrijke vraag is daarbij ook welke van de huidige spelregels nog goed functioneren en welke tekort schieten of dreigen dat te doen. Ook dat vraagt om actie.

Nieuwe spelregels voor slimme systemen
Waar de overheid vroeger kon volstaan met een investeringsstrategie voor de belangrijkste infrastructuur en nationale regels over het gebruik daarvan, lijkt nu een reguleringsstrategie van groot belang. Er zijn nieuwe spelregels nodig om de kernwaarden in onze samenleving te beschermen, bijvoorbeeld rondom toegankelijkheid van systemen, netwerken en diensten voor de brede bevolking en de leveringszekerheid van bijvoorbeeld vervoersdiensten en elektriciteit.

Democratische controle zal op een andere manier moeten worden ingevuld, door bijvoorbeeld een toezichthouder. Zeker wanneer slimme systemen steeds vaker autonoom handelen en beslissingen nemen die reële gevolgen voor mens en omgeving hebben.

Experimenteren verdient daarnaast ook aandacht
Meer overheidsregie met duidelijke kaders wil niet zeggen dat de overheid eenzijdig grote veranderplannen moet gaan uitrollen of instrumenten moet voorschrijven. Zonder de innovatie te willen sturen, kan de overheid wel ruim baan geven aan de improviserende, innoverende en proberende samenleving.

Het PBL pleit daarbij voor een proces van kleine stappen en voortdurende bijsturing op basis van evaluatie. Juist experimenten – die later eventueel nog kunnen worden teruggedraaid – verdienen intensieve aandacht van de Rijksoverheid om zo de innovaties te steunen en richting te geven die vanuit publieke belangen gunstig uitpakken. Ze maken ook tijdig ingrijpen mogelijk als nieuwe ontwikkelingen onze publieke waarden onder druk zetten.

Over het signalenrapport
In een signalenrapport zet het Planbureau voor de Leefomgeving de schijnwerpers op bepaalde ontwikkelingen op het gebied van de leefomgeving die meer aandacht van het overheidsbeleid vragen. Daarbij doet het PBL ook aanbevelingen hoe dit op te pakken.

Meer informatie
Naar de publicatiepagina Mobiliteit en elektriciteit in het digitale tijdperk, Publieke waarden onder spanning



Deel dit artikel:                   





ProRail meet drukte op grote stations met sensoren
Nieuwsbericht
Spoorbeheerder ProRail vanaf 2021 zelfstandig bestuursorgaan
Nieuwsbericht
'Buslijnen niet te snel weghalen uit wijken en dorpskernen'
Nieuwsbericht
Test automatisch bestuurde trein - nu mét reizigers
Nieuwsbericht
Gemeenten kunnen reageren op resultaten onderzoek OV-tarieven
Nieuwsbericht
Vierlandenverdrag maakt snellere treinreis naar Londen mogelijk
Nieuwsbericht
Rover wil actieplan Qbuzz Drechtsteden
Nieuwsbericht
ProRail en NS: samen naar een rookvrij station
Nieuwsbericht
Provincie Limburg en Arriva sluiten overeenkomst over Maaslijn
Nieuwsbericht
Emissievrij openbaar vervoer door slimme oplaad-infrastructuur
Nieuwsbericht
NS: Vier miljoen reizigers in 2019 per trein de grens over
Nieuwsbericht
ProRail: Een terugblik op spoorjaar 2019
Nieuwsbericht
Besluit Haven Loven, extra geld voor Deltaprogramma Maas en MIRT-onderzoek Brainport-regio
Nieuwsbericht
Vijftig nieuwe waterstofbussen in het openbaar vervoer
Nieuwsbericht
Rover drukt stempel op invoering NS Flex abonnementen
Nieuwsbericht
Brabantse organisaties zoeken duurzame oplossing voor files in Brainport-regio: 'Collectief vervoer 2.0'
Nieuwsbericht
De internationale nachttrein komt terug naar Nederland
Nieuwsbericht
Station Zwolle Stadshagen vanaf zondag 15 december 2019 open
Nieuwsbericht
Amsterdam: Gratis ov voor kinderen op woensdagmiddag en in het weekend
Nieuwsbericht
Meer ruimte voor de reiziger
Nieuwsbericht
'OV-bedrijven moeten inzetten op betere communicatie'
Nieuwsbericht
2020: een planning op seconden
Nieuwsbericht
Grootste fietsenstalling ter wereld in Utrecht geopend
Nieuwsbericht


[Banners]